У статті досліджується специфіка ядерного шантажу як інструменту зовнішньої політики росії в епоху пост-правди та загрози його застосування до України й міжнародної спільноти. Проаналізовано нормативну базу рф у ядерній сфері, зокрема новітні офіційні документи 2024-2025 років, які суттєво розширили перелік підстав для застосування тактичної ядерної зброї, що прямо суперечить міжнародним зобов’язанням СРСР/рф у рамках Договору про нерозповсюдження ядерної зброї. Встановлено, що в умовах пост-правди ядерна риторика стала ключовим інструментом емоційного та політичного тиску Кремля на еліти й суспільства країн Європи. Тож протидія цьому виклику потребує не лише політичної та правової реакції демократичних держав, а й переосмислення теорії і практики глобального ядерного стримування, включно з роллю міжнародних інститутів та механізмів превентивної дипломатії.
Alberque, W. (2025, Feb. 3). An Unreal Pain: Russia’s New Nuclear Doctrine Delivers Headlines, But Not Change. STIMSON. Retrieved from https://www.stimson.org/2025/an-unreal-pain-russias-new-nuclear-doctrine-delivers-headlines-but-not-change/
Arendt, H. (1967, Feb. 25). Truth and Politics. The New Yorker. Retrieved from https://www.newyorker.com/magazine/1967/02/25/truth-and-politics
Blank, S. (2023, Jul. 31). Russia’s Nuclear Policy After Ukraine. Foreign Policy Research Institute. Retrieved from https://www.fpri.org/article/2023/07/russias-nuclear-policy-after-ukraine/
Decree of the President of the Russian Federation of November 2, 1993, No. 1833 “On the Basic Provisions of the Military Doctrine of the Russian Federation” (repealed). (1993). GARANT Legal Information System. [In Russian]. Retrieved from https://base.garant.ru/6302237/
Foundations of the State Policy of the Russian Federation in the Area of Nuclear Deterrence (2024). Ministry of Foreign Affairs of the Russian Federation. [In Russian]. Retrieved from https://www.mid.ru/ru/foreign_policy/international_safety/disarmament/1434131/
Giovannini, F. (2022, Spring). The Role of Nuclear Weapons in the 21st Century. Belfer Center for Science and International Affairs, Harvard Kennedy School. Retrieved from https://www.belfercenter.org/publication/role-nuclear-weapons-21st-century
Martyniuk, V. (2016). Putin’s Foreign Policy Game. UCIPR, 23, 4 (757). Retrieved from http://www.ucipr.org.ua/en/med-a/research-updates/putin-s-foreign-policy-game
Military Doctrine of the Russian Federation (2014). Security Council of the Russian Federation. [In Russian]. Retrieved from http://www.scrf.gov.ru/security/military/document129/
Myronenko, V. (2022). Rocket and Nuclear Programs of the Russian Federation: History and the Present. Strategic Panorama, 1: 51-58. [In Ukrainian]. https://doi.org/10.53679/2616-9460.1.2022.05
Onukh. (2016, Nov. 25). Post-Truth. Ukrainian Week. [In Ukrainian]. Retrieved from https://tyzhden.ua/postpravda/
Pre-ministerial press conference by NATO Secretary General Jens Stoltenberg ahead of the meetings of NATO Ministers of Foreign Affairs. (2023, April 3). North Atlantic Treaty Organization. Retrieved from https://www.nato.int/cps/en/natohq/opinions_213415.htm
Russia’s Nuclear Terrorism Is Becoming the Greatest Nuclear Threat to Ukraine and the World. (n.d.). Institute for Foreign Policy Studies. [In Ukrainian]. Retrieved from https://www.fpri.kiev.ua/articles_view/jadernij-terorizm-rosii-sta-najbilshoju-jadernoju-zagrozoju-dlja-ukraini-ta-svitu/
Sichen, I. (2024, Sept. 27). Nuclear Blackmail as an Instrument of Russia's Policy. Borysfen Intel. [In Ukrainian]. Retrieved from https://bintel.org.ua/analytics/yadernij-shantazh-yak-instrument-politiki-rosiyi/
Singh, A. (2023). Russia’s Nuclear Strategy: Changes or Continuities. JAMS. Marine Corps University Press. Vol. 14, No. 2: 34-48. Retrieved from https://www.usmcu.edu/Portals/218/JAMS_Fall%202023_14_2_Hughes%20crx.pdf. https://doi.org/10.21140/mcuj.20231402002
The Post-Truth Era: The Lies of Populists May Render the Entire Political System Meaningless – The Economist. (2016, Sep. 9). ZN.UA. [In Ukrainian]. Retrieved from http://dt.ua/WORLD/era-post-pravdi-brehnya-populistiv-mozhe-pozbaviti-sensu-vsyu-politchinu-sistemu-the-economist-218363_.html
The post-truth world. Yes, I’d lie to you (2016, Sept 10). The Economist. Retrieved from http://www.economist.com/news/briefing/21706498-dishonesty-politics-nothing-new-manner-which-some-politicians-now-lie-and
Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons of July 1, 1968. (1968). LIGA 360. [In Ukrainian]. Retrieved from https://ips.ligazakon.net/document/MU68001?an=115299
Ukraine Insists on the Complete Isolation of Russia in the Field of Nuclear Energy – Ministry of Foreign Affairs (2025, Feb. 14). UKRINFORM. [In Ukrainian]. Retrieved from https://www.ukrinform.ua/rubric-polytics/3960130-ukraina-napolagae-na-povnij-izolacii-rosii-u-sferi-adernoi-energetiki-mzs.html
Vorozhbyt, O. (2017, Feb. 18). Munich Security Conference: Post-truth, Post-West, Post-Order. Ukrainian Week. [In Ukrainian]. Retrieved from https://tyzhden.ua/miunkhenska-bezpekova-konferentsiia-postpravda-postzakhid-postporiadok/